Muzyka jako pierwszy język dziecka
Muzyka towarzyszy nam od pierwszych chwil życia. Dla niemowląt i małych dzieci jest tak naturalna jak język mówiony. Wystarczy spojrzeć na malucha, który instynktownie porusza się w rytm dźwięków lub z uwagą wsłuchuje się w melodię. Reakcje dzieci na muzykę nie są przypadkowe – to rezultat wrodzonej wrażliwości słuchowej i potrzeby kontaktu z otoczeniem.
Badania pokazują, że już w życiu płodowym dziecko reaguje na dźwięki. Od narodzin do około 3. roku życia słuch jest najaktywniejszym zmysłem, a dziecko najwięcej uczy się poprzez osłuchiwanie się ze światem dźwięków. Ten niezwykle chłonny okres to najlepszy moment, by otoczyć dziecko bogactwem muzyki i rozwijać jego naturalne zdolności.
Czym jest metoda Gordona?
Amerykański muzyk, pedagog i badacz Edwin E. Gordon stworzył teorię uczenia się muzyki, która zakłada, że każde dziecko rodzi się z potencjałem do rozumienia i tworzenia muzyki. Kluczowym pojęciem w jego teorii jest audiacja – zdolność do słyszenia i rozumienia muzyki „w głowie”, bez jej fizycznego wykonywania. Audiacja jest w muzyce tym, czym myślenie w języku mówionym.
Gordon porównuje rozwój kompetencji muzycznych do nauki języka: najpierw słuchamy, później zaczynamy naśladująco „mamrotać”, a dopiero z czasem formujemy świadome muzyczne wypowiedzi. Dlatego tak ważne jest, by w pierwszych latach życia dziecko miało żywy, bezpośredni kontakt z muzyką – tak jak codziennie słyszy mowę.
Jak wyglądają zajęcia muzyczne wg Gordona?
Zajęcia umuzykalniające oparte na teorii Gordona to forma zabawy z muzyką, która odbywa się w przyjaznej, niesformalizowanej atmosferze. Dzieci (najczęściej w wieku 0–3 lat) uczestniczą w nich razem z rodzicami, a prowadzenie opiera się na żywym śpiewie, rytmiczankach i improwizacji. Kluczowe jest tu nie odtwarzanie gotowych piosenek, ale tworzenie muzycznego środowiska, w którym dziecko samo zacznie reagować i „mówić” muzycznym językiem.
Melodie wykonywane na zajęciach zazwyczaj nie mają słów, aby nie kierować uwagi dziecka na znaczenie, lecz na czysty dźwięk. Towarzyszy im płynny ruch, proste rekwizyty (chusty szyfonowe, piórka, pacynki), swobodna przestrzeń do poruszania się. Dzieci nie są zmuszane do powtarzania ani do uczestnictwa w konkretny sposób – ich aktywność jest naturalna i spontaniczna.
Rola rodziców
Obecność i aktywność rodziców to jeden z filarów metody Gordona. Dziecko naśladuje swoich najbliższych, dlatego ich żywa reakcja, śpiew i otwartość na muzykę mają ogromne znaczenie. Wspólne przeżywanie muzyki buduje więź emocjonalną, a także daje dziecku poczucie bezpieczeństwa i akceptacji.
Dlaczego warto?
Zajęcia muzyczne wg teorii Gordona:
rozwijają wrażliwość słuchową i pamięć muzyczną,
wspierają rozwój mowy i dykcji,
uczą koncentracji i rytmicznego poruszania się,
rozwijają kreatywność i wyobraźnię,
wspomagają kompetencje społeczne i emocjonalne,
budują podstawy do nauki języków obcych i gry na instrumentach w przyszłości.
Dzieci uczestniczące regularnie w tego typu zajęciach szybciej reagują na bodźce, mają lepszy kontakt z otoczeniem, a przede wszystkim – czerpią z muzyki prawdziwą radość.
Podsumowanie
Nie trzeba chcieć wychować drugiego Mozarta, by inwestować w rozwój muzyczny dziecka. Wystarczy zrozumieć, że muzyka to jeden z języków, którym dziecko może się komunikować ze światem. Im wcześniej damy mu szansę, by go poznać, tym głębiej będzie go rozumiało i tym więcej z niego wyniesie.
Autor: Anita Wleklińska – pedagożka, absolwentka Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy na kierunku Kształcenie Zintegrowane i Nauczanie Muzyki Metodą E.E. Gordona. Członkini Polskiego Towarzystwa E.E. Gordona, założycielka Akademii MusicBABYart.